ေစတန္ရဲ႕ၿဂိဳလ္အရံလ တိုင္တန္ေပၚတြင္ သက္ရွိျဖစ္ထြန္းႏိုင္ဖြယ္ေတြ႕ရွိ

သိပၸံစိတ္ကူးယဥ္ဇတ္ကားေတြလို ၿဂိဳလ္သားေတြေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သုေတသနပညာရွင္ေတြက ေစတန္ရဲ႕အႀကီးဆုံးလျဖစ္တဲ့ တိုင္တန္ေပၚမွာ သက္ရွိျဖစ္ထြန္းႏိုင္တဲ့ အေျခအေနတစ္ခုကို ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။

ဗိုင္းနယ္လ္ဆိုင္ရာႏိုက္ ( vinyl cyanide) ဟာ ရႈပ္ေထြးတဲ့သဘာဝေမာ္လီက်ဴးတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ဆဲလ္အေျမႇးပါးပုံစံအလုံးေလးေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေမာ္လီက်ဴးေလးေတြဟာ တိုင္တန္ေပၚမွာ ပမာဏေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရွိေနေၾကာင္း ခ်ီလီႏိုင္ငံ (Chile)က Atacama Large Millimeter Array လို႔ေခၚတဲ့ ေရဒီယိုတယ္လီစကုတ္အုပ္စုက တိုင္းထြာရရွိပါတယ္။



တိုင္တန္ဟာ ကမာၻရဲ႕လနဲ႔ မာက်ဴရီထက္ပိုႀကီးမားၿပီး ေနအဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာလည္း ထူးျခားတဲ့ၿဂိဳလ္တစ္လုံးျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ထ႐ိုဂ်င္၊ မီသိန္းဓာတ္ေငြ႕ေတြနဲ႔ လႊမ္းၿခဳံထားတဲ့တိမ္ေတြနဲ႔ သိပ္သည္းတဲ့ ေလထုရွိတဲ့ တစ္ခုတည္းေသာလ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ေလထုသိပ္သည္းဆဟာ ကမာၻထက္ ၆၀ရာခိုင္ႏႈန္းပိုမ်ားပါတယ္။ နာဆာ (NASA)ရဲ႕အဆိုအရ ေရကူးကန္ေအာက္ေျခမွာေနရသလို ခံစားခ်က္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕ေလထုပုံစံဟာ ကမာၻအစတုန္းက ေလထုပုံစံလိုပါပဲ။ တိုင္တန္မွာ ကမာၻလိုမ်ိဳးပဲ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚမွာ အရည္တည္ရွိမႈပုံစံေတြ ရွိပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ေရထုထဲမွာ အီသိန္းနဲ႔ မီသိန္းပါ၀င္မႈမ်ားျပားတာေၾကာင့္ ေငြ႕ရည္ဖြဲ႕ၿပီး တိမ္ေတြအၿမဲျဖစ္ေပၚေနကာ မိုး႐ြာသြန္းမႈေတြကို ျဖစ္ေပၚေနပါတယ္။ ဒီမ်က္ႏွာျပင္ပုံစံဟာ ဗိုင္းနယ္လ္ဆိုင္ရာႏိုက္ (Vinyl Cyanide) ေတြကို တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုေပါင္းစပ္ေစၿပီး ဆဲလ္အသစ္ဖြံ႕ၿဖိဳးေစႏိုင္ပါတယ္။

နာဆာရဲ႕ Goddard Space Flight Centerက သုေတသနပညာရွင္ ေမာ္ရန္ပယ္လ္မာ (Maureen Palmer) က ဒီလိုမ်ိဳးပတ္ဝန္းက်င္တစ္ခုမွာ ဗိုင္းနယ္လ္ဆိုင္ရာႏိုက္ေတြ တည္ရွိေနတဲ့ပုံစံဟာ ကမာၻေပၚမွာ သက္ရွိျဖစ္ေပၚမႈနဲ႔ဆင္တူတဲ့ ဓာတုနည္းစနစ္ေတြရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။
တိုင္တန္မွာ ေျမေအာက္သမုဒၵရာေတြရွိမယ္လို႔လည္း ခန႔္မွန္းထားၿပီး နာဆာဟာ AVIATRလို႔ေခၚတဲ့ ယာဥ္တစ္မ်ိဳးနဲ႔ ေရငုပ္သေဘာၤတစ္စီးကို တိုင္တန္ရဲ႕ပင္လယ္ေတြ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ဖို႔ ေစလႊတ္ထားပါတယ္။ ေစတန္ေပၚက အရည္ေပ်ာ္ေနတဲ့ မီသိန္းဓာတ္ေငြ႕ေတြနဲ႔ ေနထို္င္ဖို႔ ပတ္ဝန္းက်င္သစ္တစ္ခု ဖန္တီးႏိုင္မလားဆိုတာ စိတ္ဝင္စားေနၾကပါတယ္။

Ref: CNN; “How life may find a way on Saturn's moon”

Sophia (yoyarlay)