Emotional quotient (စိတ္ခံစားမႈၫႊန္းကိန္း)

ၾကားဖူးေနက် စကားလုံးေတြ ျဖစ္တဲ့ IQ တို႔ EQ တို႔ထဲက EQ ရဲ႕ အေၾကာင္းျဖစ္ပါတယ္။ IQ( Intellectual Quotient) (ညဏ္ရည္ၫႊန္းကိန္းအခ်ိဳး) EQ(Emotional Quotient) (စိတ္ခံစားမႈၫႊန္းကိန္းအခ်ိဳး) တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

IQ ကရွင္းပါတယ္။ စဥ္းစားေတြးေခၚ တြက္ခ်က္သုံးသပ္ၿပီးအသင့္ေတာ္ဆုံး အေျဖကို ရွာေဖြႏိုင္တဲ့ ဦးေႏွာက္ စြမ္းရည္ပါ။ အေျခခံ သေဘာတရား နားလည္မႈေတြ၊သခ်ာၤ သေဘာတရား၊ ႐ူပေဗဒ ၊ ဓာတုေဗဒ ၊ အေထြေထြ ဗဟုသုတ၊ အစရွိတာေတြကို ေပါင္းစပ္ၿပီးေတာ့ အနီးစပ္ဆုံး အေျဖထုတ္ ရွာေဖြႏိုင္တဲ့ ညဏ္ရည္ျပ အခ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကေျပာခ်င္တာ EQ အေၾကာင္း ျဖစ္လို႔ IQ အေၾကာင္း ဒီေလာက္ပါပဲ။

Emotional quotient ဆိုတာရဲ႕ ေနာက္မွာ ေခါင္းစဥ္ကြဲေလးမ်ားစြာ ရွိေနပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲက တခ်ိဳ႕ကေတာ့...

(1)Self-awareness

ပထမဆုံး အေျခခံအေရးႀကီးတာက Self-awareness( မိမိကိုယ္ကို ကိုယ္တိုင္ သိႏိုင္စြမ္း) ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ ဘာစားတယ္ ဘယ္သြားခ်င္တယ္ ဆိုတာမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။ အဲ့ဒီထက္ပိုတဲ့ တစ္စုံတစ္ေယာက္ကို မနာလို ျဖစ္ေနသလား? တစ္စုံတစ္ေယာက္ကို မုန္းေနသလား? အျမင္ကတ္ေနသလား?၊ေဒါသထြက္ေနသလား၊ ကိုယ္ဟာ အက်င့္စာရိတၱ မေကာင္းတဲ့လူလား? က္ိုယ့္ရဲ႕အျပဳအမူေတြကေတာ့ ျပေနတယ္၊ ကိုယ္ကိုတိုင္ က ေသခ်ာ မသိဘူးဆိုရင္ ဒါဟာ သင့္ကို လူမႈဆက္ဆံေရးကိစၥေတြမွာ ေဘးကိုတြန္းပို႔ေနတဲ့ အခ်က္ပဲျဖစ္ပါတယ္။

(2)Self-control

သင့္မွာ self-awareness ရွိၿပီဆိုရင္ အဲ့ဒီကိစၥကို self-control လုပ္ဖို႔ရွိလာပါၿပီ၊ ရွင္းပါတယ္ ခုနေျပာခဲ့တဲ့ မနာလိုမႈ၊အျမင္ကတ္မႈ၊ေဒါသထြက္မႈေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႔ပါ ။ ေဒါသထြက္သင့္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေဒါသထြက္သင့္သေလာက္ ဒီဂရီအတိုင္းအတာနဲ႔ မွန္မွန္ကန္ကန္ ေဒါသထြက္တတ္ဖို႔ဆိုတာ လူတိုင္းမလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဥပမာ အေနနဲ႔ ေျပာရ ရင္ သင္ဟာ ေဈးထဲသြားၿပီး ငါးဝယ္ေတာ့ ငါးေရာင္းတဲ့လူက သင့္ကို အေလးခိုးလို႔ ျပႆနာ ျဖစ္လာတယ္ဆိုပါေတာ့၊သင့္ရဲ႕ေဒါသေတြကို အိမ္ျပန္လမ္းေပၚမွာ ဆိုက္ကားဆရာ ဆီကို ပုံခ်လိုက္တယ္ ဆိုတာ အေျဖမွန္ မဟုတ္ပါဘူး၊ ငါးေရာင္းသူနဲ႔ ျဖစ္တဲ့ ကိစၥဟာ ငါးေရာင္းသူနဲ႔ပဲ ရွင္းရမွာျဖစ္ၿပီး ဆိုက္ကားဆရာနဲ႔ လုံးဝ မပတ္သတ္တဲ့ ကိစၥပါ။ အူေၾကာင္ေၾကာင္ ႏိုင္တယ္ ထင္ရေပမယ့္ EQ ျမင့္တယ္ဆိုတာ ဒါမ်ိဳးေလးေတြက အစ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တာကို ေခၚပါသတဲ့။ အဲ့ဒီထက္ပိုတဲ့ ေဒါသ၊ေမာဟ၊ေလာဘ ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တာကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး EQ ျမင့္မွ ျဖစ္ႏိုင္မွာပါ။

(3)Self-regulation ကိုယ့္စိတ္ကိုကိုယ္ အမွန္အတိုင္းလက္ခံေပးႏိုင္ျခင္းျဖစ္တယ္။ Conservative (ေရွး႐ိုးစြဲ) မဟုတ္တဲ့ စိတ္မ်ိဳးေပါ့။ေလာေလာဆယ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ conservative ဆန္တဲ့ Citizen (ႏိုင္ငံသား) ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ EQ နိမ့္ေနတာကိုေတြ႕ရပါတယ္။ ကိုယ္လက္ခံထားတဲ့ ကိစၥ၊ ကိုယ္နားလည္ထားတဲ့ ကိစၥ ေတြကို ေခတ္စနစ္အရ၊ လူေနမႈအရ၊ အရပ္ေဒသအရ မွားေနၿပီလို႔ ယူဆရင္ ေျပာင္းလဲလက္ခံရဲတဲ့ စိတ္ထားရွိရပါမယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာေတာ့ ကိုယ္မွားေနမွန္းသိပါရက္နဲ႔ တစ္ခ်ိန္တုန္းက မွန္ခဲ့တာကို ျပန္ေတြးၿပီး လက္မခံႏိုင္တာဟာ EQ နိမ့္ျခင္းတစ္မ်ိဳးပါပဲ။

(4) Self-motivation

ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေစ့ေဆာ္တာ၊ တိုက္တြန္းတာပါ။ ႀကိဳးစားဖို႔အတြက္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ တိုက္တြန္းေနတဲ့စိတ္၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေမာင္းႏွင္ေနတဲ့စိတ္ျဖစ္တယ္။သူမ်ားခိုင္းမွ၊ တိုက္တြန္းမွ လုပ္တာမ်ိဳး မဟုတ္တဲ့စိတ္ထားမ်ိဳးေပါ့။ သခင္စိတ္ထားတယ္၊ ကိုယ့္အလုပ္လို သေဘာထားတယ္ စသျဖင့္ေပါ့။EQ ျမင့္တဲ့ သူမ်ားသာ ဒီလိုစိတ္မ်ိဳးထားႏိုင္တယ္ေပါ့။

(5) Empathy

သူတစ္ပါးကို စာနာတတ္တဲ့ စိတ္ထားပါ။ကိုယ္ျခင္းစာ တရား လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သူတစ္ပါး ထိခိုက္ နစ္နာသြားမယ့္ ကိစၥ ကို မလုပ္တာ၊မေျပာတာ၊ ေစာင့္ထိန္းႏိုင္တာမ်ိဳးပါ။ သေဘာထားႀကီးၿပီး နားလည္ခြင့္လႊတ္ ႏိုင္တဲ့ စိတ္ထားမ်ိဳးဟာ EQ ျမင့္တာျဖစ္ပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ဟာ အဲဒီလိုမ်ိဳး ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ နားလည္ႏိုင္တယ္၊ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တယ္၊ ထိန္းၫွိႏိုင္တယ္၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေစ့ေဆာ္တိုက္တြန္းႏိုင္တယ္၊ သူတစ္ပါးကို စာနာႏိုင္တယ္ဆိုရင္ EQ ျမင့္တယ္။

သာမာန္ EQ level တန္းရွိတဲ့ လူေတြ ဟာေတာင္ အလုပ္တစ္ခု ကို ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ဖို႔ ၫွိႏႈိင္း ေဆာင္႐ြက္ရတာ ေတာ္ေတာ္ေလးလြယ္ကူမွာပါ။ EQ ျမင့္တဲ့ လူမ်ားဟာ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ စာနာ နားလည္ ပူးေပါင္းၫွိႏႈိင္း လိုတဲ့စိတ္ရွိၾကလို႔ပါ။

မိမိကိုယ္ကို EQ ျမင့္ေအာင္ႀကိဳးစားရင္း လူအမ်ားနဲ႔ သင့္တင့္ ေလ်ာက္ပတ္ေအာင္ ႀကိဳးစား လုပ္ကိုင္ရင္း မိမိ ႏိုင္ငံကို အက်ိဴးျပဳႏိုင္ပါေစ။

Zuluu (႐ိုးရာေလး)