ရုပ္ေသးၾကိဳး

ကမာၻနဲ႔ အဝွမ္းမွာ ရုပ္ေသးရယ္ လို႔ဆိုလိုက္ရင္ လက္ထိုးရုပ္ေသး၊ တုတ္ထိုးရုပ္ေသး၊ အရိပ္ျပရုပ္ေသးနဲ႔ ႀကိဳးဆြဲရုပ္ေသးရယ္လို႔ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတာကို ေတြ႕ရမွာပါ။

ဒီအထဲကမွ ျမန္မာ့ရိုးရာ ရုပ္ေသးကလည္း ႀကိဳးဆြဲ ရုပ္ေသးတစ္ခုအေနနဲ႔ ကမာၻ႕စင္ျမင့္မွာ ထင္ေပၚ ေက်ာ္ၾကားပါတယ္။ ျမန္မာ့ ရိုးရာရုပ္ေသးမွာလည္း ရုပ္ေသး ထုဆစ္ ပံုကစလို႔ ႀကိဳးဆြဲပံုေတြ၊ ကျပပံု ေတြထိ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ အခန္းေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတဲ့အေလ်ာက္ ဒီေဆာင္းပါး မွာေတာ့ ရုပ္ေသးရဲ႕ အဓိက အသက္ျဖစ္တဲ့ ရုပ္ေသးႀကိဳး အေၾကာင္းကို အနည္းငယ္မွ် တင္ဆက္ေပးလိုက္ပါတယ္။ (မျပည့္မစံုတာမ်ားရွိခဲ့ရင္ စာေရးသူမွတ္သားမႈ အားနည္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာမို႔ ရုပ္ေသးပညာရွင္တို႔ ခြင့္လႊတ္ေစလိုပါတယ္။ )

ရုပ္ေသးႀကိဳး ေတြကို ထိန္းထားတဲ့ လက္ကိုင္ေလးကိုေတာ့ စာရႈသူတို႔ ျမင္ဖူး ေတြ႕ဖူးၾကပါလိမ့္မယ္။ ဒီလက္ကိုင္ေလးကို ဂ်က္လို႔ေခၚပါတယ္။ ဂ်က္မွာ တပ္ဆင္ထားတဲ့ ႀကိဳးေတြကေတာ့ နားထင္ (၂)ႀကိဳး၊ ခါးႀကိဳး (၁)ႀကိဳးနဲ႔ ပုခံုးႀကိဳး (၂)ႀကိဳးဆိုၿပီး ႀကိဳး (၅)ႀကိဳးရွိပါတယ္။ ဒီႀကိဳး (၅)ႀကိဳးကို ခက္မ (၅)ျဖာလို႔ ေခၚတြင္ပါတယ္။ တစ္ဘက္မွာေတာ့ အလြတ္ႀကိဳးေတြျဖစ္တဲ့ လက္ဖ်ားႀကိဳး (၂)ႀကိဳး၊ ေမာင္းရင္းႀကိဳး (၂)ႀကိဳး (လက္ေမာင္းရင္းတြင္တပ္ဆင္သည္) ၊ ဒူးႀကိဳး (၂)ႀကိဳး နဲ႔ ဖေနာင့္ႀကိဳး (၂)ႀကိဳးတိ႔ုက ေယဘုယ်အားျဖင္ ့ပါဝင္ပါတယ္။ မင္းသားရုပ္မွာဆိုရင္ေတာ့ ေျခဖ်ားႀကိဳးေတြ ထည့္သြင္းၿပီး ႀကိဳးဆြဲသူအေပၚ မူတည္လို႔ လိုသလို အသံုးျပဳပါတယ္။ အျခားေသာ ရုပ္ေသးရုပ္ေတြျဖစ္တဲ့ ေဇာ္၊ ဦးေရႊရိုး၊ ေဒၚမိုး စတဲ့အရုပ္ေတြမွာလည္း ေတာင္ေဝွးႀကိဳး၊ မ်က္လံုး၊ ႏႈတ္ခမ္းေမြး၊ မ်က္ခံုး၊ထီး၊ တင္ အစရွိတာေတြ လႈပ္ရွားႏုိင္ဖို႔ အတြက္ ႀကိဳးေတြကို တပ္ဆင္ထားၿပီး လိုသလို အသံုးျပဳၾကပါတယ္။

ဒါေတြဟာ ယေန႔ေခတ္ရဲ႕ ေယဘုယ် ႀကိဳးတပ္ဆင္မႈေတြျဖစ္ၿပီး ယခုအခ်ိန္အထိ ႀကိဳးအမ်ားဆံုး (၆၀) ထိတပ္ဆင္ထားတဲ့ ရုပ္ေသးရုပ္ တစ္ရုပ္တည္းသာရွိပါတယ္။ (ဒီရုပ္ေသးရုပ္ကေတာ့ အပ်ိဳေတာ္ရုပ္တစ္ရုပ္ျဖစ္ၿပီး ရန္ကုန္ယဥ္ေက်းမႈတကၠသိုလ္မွာ ေလ့လာၾကည့္ရႈႏုိင္ပါတယ္။ ) အေၾကာင္းတိုက္ဆိုင္လို႔ ေျပာရရင္ေတာ့ ေရွးက ရုပ္ေသးရုပ္ဟာ စုစုေပါင္း ၃၆ရုပ္ရွိပါတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီလို သတ္မွတ္ခဲ့တာကေတာ့ သဘင္ဝန္ ဦးေသာ္ပါ။ ယေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အဘိဓမၼာရုပ္ ၂၈ပါးကို အေျခခံလို႔ ရုပ္ေသးရုပ္ ၂၈ရုပ္သာ ရွိတယ္လို႔ ဆိုျပန္ပါတယ္။

ရုပ္ေသးကို ႀကိဳးဆြဲရာမွာ ဘယ္ဘက္လက္က ဂ်က္ကိုကိုင္ၿပီး ညာဘက္က ဆြဲရပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ေတြကေတာ့ ရုပ္ေသး (၄)ရုပ္ကို တစ္ၿပိဳင္နက္ ႀကိဳးဆြဲျပႏုိင္ပါတယ္။ ဂ်က္ကိုင္ထားတဲ့လက္ကလည္း ဂ်က္ပဲကိုင္ရမယ္လို႔ တားျမစ္ထားတာမဟုတ္ဘဲ ကကြက္ေပၚမူတည္လို႔ ႀကိဳးဆြဲလို႔ရပါတယ္။

ရုပ္ေသးရဲ႕ အဓိက အသက္ျဖစ္တဲ့ ရုပ္ေသးႀကိဳးေတ ြအေၾကာင္း ေရးမယ္ဆိုရင္ ေရးဖြဲ႕လို႔ ကုန္ႏိုင္အံ ့မထင္ပါပဲ။ ဒါေပမဲ့လည္း ဒီေလာက္ဆိုရင္ေတာ့ ရုပ္ေသးႀကိဳး ေတြအေၾကာင္း စာရႈသူတုိ႔ အၾကမ္းဖ်ဥ္း နားလည္ ႏုိင္ေလာက္မယ္ထင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္လည္း ရုပ္ေသးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေလးေတြ တင္ဆက္ေပးဦးမွာမို႔ ရုပ္ေသးႀကိဳး အေၾကာင္းကို ဒီေလာက္နဲ႔တင္ ရပ္နားခြင့္ ျပဳပါလို႔… ။
Angelic Demon (ရိုးရာေလး)
Photo Credits - Myanmar marionette Theatre