ယင္ေကာင္ေတြကို လွမ္း႐ိုက္ဖို႔ ဘာလို႔ အဲ့ေလာက္ခက္ေနရတာလဲ။

စာဖတ္သူတို႔ ယင္ေကာင္ေတြကို လက္နဲ႔လွမ္း႐ိုက္ဖူးလား။ လွမ္း႐ိုက္ဖူးတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ယင္ေကာင္ေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔ထက္ျမန္တယ္ဆိုတာ သင္တို႔သိမွာပါ။

ဒါေပမဲ့ ဒီေလာက္ ဦးေႏွာက္ေသးေသးေလးနဲ႔ အေကာင္ေသးေသးေလးက ကြၽန္ေတာ္တို႔ကို တစ္ပတ္႐ိုက္ႏိုင္ရတာလဲ။ ျခင္ေတြက်ေတာ့ လွမ္း႐ိုက္ရတာလြယ္သေလာက္ ယင္ေကာင္ေတြက်ေတာ့ ဘာေၾကာင့္  အရမ္းျမန္ေနရတာလဲ။ ယင္ေကာင္ေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘယ္ကို လွမ္း႐ိုက္မလဲဆိုတာ သိေနလို႔မ်ားလား။ ႐ိုးရာေလး ပရိတ္သတ္ေတြလည္း သိခ်င္ၾကမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ယင္ေကာင္ေတြရဲ႕ စြမ္းအားဘာလဲဆိုတာကို BBC World Service Crowd Science အဖြဲ႕ရဲ႕ ေလ့လာခ်က္ကို ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။



အေျဖကေတာ့ လူသားေတြနဲ႔ယွဥ္ရင္ ယင္ေကာင္ေတြဟာ ေႏွးေႏွးေလးနဲ႔ျမင္ႏိုင္လို႔ပါ။ မ်က္လုံးထဲျမင္ေအာင္ေျပာမယ္ဆိုရင္ နာရီလက္တံေတြပါတဲ့ နာရီတစ္လုံးကို ယူၿပီးၾကည့္လိုက္ပါ။ စကၠန႔္လက္တံက သူႏႈန္းနဲ႔ တစ္ခ်က္ခ်က္ျမည္သြားတာကို ေတြ႕ရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့  လိပ္တစ္ေကာင္အတြက္ကေတာ့ ဒီစကၠန႔္လက္တံတစ္ခ်က္ခ်က္ျမည္ေနတာက လူေတြျမင္တာထက္ ၂ ဆ ျမန္ေနပါလိမ့္မယ္။ ယင္ေကာင္မ်ိဳးစိတ္ေတြအတြက္ကေတာ့ ဒီစကၠန႔္လက္တံ တစ္ခ်က္ခ်က္ျမည္ေနတာက လူေတြျမင္တာထက္ ၄ ဆ ေလာက္ပိုေႏွးေနပါလိမ့္မယ္။ ဒီလို ဘယ္ေလာက္အျမန္ႏႈန္းနဲ႔ ျမင္ႏိုင္လဲဆိုတာကလဲ မ်ိဳးစိတ္ေတြနဲ႔ဆိုင္ပါတယ္။



ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတာ လူေတြ၊ တိရစာၦန္ေတြ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ျမင္ရတယ္ဆိုတာ ဗီဒီယိုတစ္ခုၾကည့္ေနသလိုပါပဲ။ မ်က္လုံးကေန ပုံရိပ္ေတြကို  ဦးေႏွာက္သို႔ တစ္စကၠန႔္မွာ  အလင္းေရာင္ျဖင့္ ဘယ္ႏွစ္ခ်က္ျမင္ႏိုင္သလဲဆိုတဲ့ အျမန္ႏႈန္းတစ္ခုနဲ႔ ပို႔ၾကတာပါ။ ပွ်မ္းမွ်အားျဖင့္  လူေတြကေတာ့ တစ္စကၠန႔္မွာ အၾကည့္ ၆၀ ခန႔္ႏႈန္းနဲ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ လိပ္ေတြကေတာ့ ၁၅ သာရွိၿပီး ယင္ေကာင္ေတြကေတာ့ ၂၅၀ စကၠန႔္အထိရွိပါတယ္။

ဒီပို႔လိုက္တဲ ပုံရိပ္ေတြကို ဦးေႏွာက္က ေဆာင္႐ြက္ၿပီး ျမင္တယ္ဆိုတဲ့ အျမင္ျဖစ္လာတာကို “ဖ်တ္ခနဲျဖစ္လာေသာ ပုံရိပ္မ်ားကို ေပါင္းစပ္ႏႈန္း” ( "flicker fusion rate") လို႔ေခၚပါတယ္။ ယင္ေကာင္မွာက ဒီႏႈန္းလည္း လူသားေတြထက္ပိုမ်ားေနပါေသးတယ္။



ကိန္းဗရစ္တကၠသိုလ္မွ ပေရာဖက္ဆာ ေရာ္ဂ်ာဟာဒီ (Roger Hardie) ယင္ေကာင္ေတြရဲ႕ မ်က္လုံးဘယ္လို အလုပ္လုပ္သလဲဆိုတာကို  ေလ့လာေနသူတစ္ေယာက္ျဖစ္ၿပီး ယင္ေကာင္ေတြရဲ႕ flicker fusion rate ကို စစ္ေဆးဖို႔စမ္းသပ္ခ်က္တစ္ခုလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ စမ္းသပ္ဖို႔အတြက္  ယင္ေကာင္ေတြရဲ႕ မ်က္လုံးထဲကို အ႐ြယ္အစားေသးငယ္တဲ့ ဖန္သား လွ်ပ္ေခါင္း ေလးတစ္ခုကို ထည့္သြင္းခဲ့ၿပီး အလင္းေရာင္ လွ်ပ္ျပတ္ခ်က္ေတြ မ်က္လုံးထဲဝင္လာတဲ့အခါမွာ ဖန္သားလွ်ပ္ေခါင္း ေလးက ေသးငယ္တဲ့ လွ်ပ္စီးေၾကာင္းတစ္ခုကိုကို ထုတ္လႊတ္ၿပီး  ဒီလွ်ပ္စီးေၾကာင္းေတြက ကြန္ပ်ဳတာေပၚမွာ ဇယားတစ္ခုေပၚလာေစပါတယ္။ ေလ့လာခ်က္အရေတာ့ စမ္းသပ္ခဲ့သမွ်ထဲမွာ အျမန္ဆုံး ယင္ေကာင္တစ္ေကာင္ရဲ႕ “ဖ်တ္ခနဲျဖစ္လာတဲ့ ပုံရိပ္မ်ားကို ေပါင္းစပ္ႏႈန္း”  က တစ္စကၠန႔္မွာ အႀကိမ္ ၄၀၀ ရွိၿပီး ဒီျမင္ႏိုင္စြမ္းဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လူေတြထက္ ၆ ဆ ေလာက္ရွိပါတယ္။ အဓိပၸါယ္ကေတာ့ ယင္ေကာင္ေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ျဖစ္သမွ်  အရာအားလုံးကို Slow motion နဲ႔ျမင္ေနရတာပါပဲ။



ယင္ေကာင္တြထဲ အျမင္စြမ္းအား အေကာင္းဆုံး ကေတာ့ ဥေရာပမွာ ေပါက္ဖြားၿပီး တျခား ယင္ေကာင္ေတြကို အရမ္းလ်င္ျမန္တဲ့ႏႈန္းနဲ႔ ဖမ္းဆီးစားေသာက္တတ္တဲ့ Killer fly ဆိုတဲ့ ယင္ေကာင္ပါပဲ။ ေလ့လာခ်က္အရ ဒီ Killer flyနဲ႔ သူ႔ရဲ႕သားေကာင္ျဖစ္တဲ့ fruit fly တစ္ေကာင္ကို ဗီဒီယို အေႏွး႐ိုက္ကူးႏိုင္တဲ့ ပုံးတစ္ပုံးတည္းမွာ လႊတ္ေပးလိုက္ၿပီးမွတ္တမ္းတင္ထားပါတယ္။

လူမ်က္စိနဲ႔ ၾကည့္တဲ့အခါ Killer fly ဟာ မလႈပ္ရွားဘဲ ၿငိမ္ေနတာကို ပထမဆုံး ေတြ႕ခဲ့ရၿပီး Fruit fly က ၇ စင္တီမီတာ ေလာက္ပ်ံသြားတဲ့အခါမွာ Killer fly က႐ုတ္တရတ္လႈပ္ရွားလိုက္ၿပီး ခဏအၾကာမွာေတာ့ Fruit fly ကို စားေသာက္ေနတာ ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ Slowmotion ကင္မရာနဲ႔ ႐ိုက္ကူးထားတဲ့ ဗီဒီယိုကို ျပန္ၾကည့္တဲ့အခါမွာေတာ့ လူမ်က္လုံးနဲ႔ မျမင္ႏိုင္တဲ့အရာကို  ျမင္လာရပါတယ္။ ပထမဆုံး Killer fly ဟာ စတင္ပ်ံသန္းၿပီး Fruit fly ကို ၃ ႀကိမ္ လွည့္လိုက္ကာ ေနာက္ဆုံးမွာေတာ့ မိသြားခဲ့ပါတယ္။ မိသြားၿပီးတဲ့အခါမွာ ပုံးရဲ႕ ၾကမ္းျပင္ကို ဆင္းၿပီးစားေသာက္ပါတယ္။ လူမ်က္လုံးဟာ Killer fly ၃ ႀကိမ့္လွည့္လိုက္တာနဲ႔ ပ်ံသြားတာကို  မျမင္လိုက္ရပါဘူး။ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုလုံးက စုစုေပါင္း တစ္စကၠန႔္ေလာက္ပဲၾကာပါတယ္။ ဒီလို သားေကာင္ဖမ္းတာကိုေတာင္ တစ္စကၠန႔္ေလာက္ပဲ ၾကာတယ္ဆိုရင္ လူလက္နဲ႔ ယင္ေကာင္ကို လွမ္း႐ိုက္တာေလာက္က သူ႔အတြက္ လိပ္တစ္ေကာင္လို ေႏွးေႏွးေလးပဲ ေ႐ႊ႕ေနတာကို ျမင္ရမွာပါ။



ဒါေတြအားလုံးရဲ႕ အဓိက အေၾကာင္းရင္းကေတာ ယင္ေကာင္ေတြရဲ႕ မ်က္လုံးေတြမွာပါတဲ့ mitochondria (မိုက္တိုခြန္ဒရီးယား ) လို႔ေခၚတဲ့ ဆဲလ္ေတြရဲ႕ ဘတ္ထရီအျဖစ္ လုပ္ေဆာင္ေပးတဲ့ အရာေတြ ကေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားပါဝင္ေနလို႔ပါ။ ျမင္ကြင္းအားလုံးကို ေႏွးေႏွးေလးျမင္ဖို႔က စြမ္းအင္အမ်ားႀကီးလိုတဲ့အတြက္ မိုက္တိုခြန္ဒရီးယားေတြ အမ်ားႀကီးပါေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူေတြရဲ႕မ်က္လုံးမွာ ဒီလို မိုက္တိုခြန္ဒရီးယားေတြ အမ်ားႀကီးပါေနရင္လည္း ယင္ေကာင္လို ျမင္ရမွာေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတာ ယင္ေကာင္ေတြမွာပါတဲ့ အလင္းေရာင္ကို တုံ႔ျပန္တဲ့ ဆဲလ္ေတြ လူ႔မ်က္လုံးမွာ မပါလို႔ပါ။

တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ေက်ာ႐ိုးရွိ သတၱဝါေတြမွာလည္း လူေတြထက္ ပိုၿပီး အျမင္အားေကာင္းတဲ့ အစြမ္းေတြပိုင္ဆိုင္ထားေပးတဲ့ ပ်ံသန္းႏိုင္တဲ့ မ်ိဳးစိတ္ေတြက အျမင္အာ႐ုံမွာေတာ့ သိသိသာသာကို အားေကာင္းၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဒီအေကာင္ေသးေတြ အႏၲရာယ္နဲ႔ ႀကဳံလာရင္ ခ်က္ျခင္းဆိုသလို တုံ႔ျပန္ဖို႔ အျမင္အားေကာင္းေနဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါက သဘာဝတရားႀကီးကေပးထားတဲ့ စြမ္းအားတစ္ခုပါ။



ဒါ့ေၾကာင့္ ေနာက္ခါ ယင္ေကာင္ေတြကို လက္နဲ႔ လိုက္႐ိုက္ဖို႔ ႀကိဳးစားမေနပါနဲ႔။ ေဒါသလည္း ထြက္မေနပါနဲ႔။ ေအာ္ ယင္ေကာင္ေတြမွာေတာ့ သဘာဝတရားႀကီးကေပးထားတဲ့ စြမ္းအားရွိတာပဲဆိုၿပီး အုန္းတံျမက္စည္းအေသးေတြနဲ႔သာ လိုက္႐ိုက္ၾကည့္ပါေတာ့။

Ref : BBC Knowledge : Why is it so hard to swat a fly?

လူမုိ (ရုိးရာေလး)