မစ္ကီေဝး ဂလက္ဆီ (Milky Way Galaxy) ရဲ႕ အလယ္က တြင္းနက္ေတြ (black holes) အေၾကာင္း

ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေနထိုင္တဲ့ ကမၻာ (Earth) ဆိုတဲ့ ၿဂိဳဟ္ဟာ ေနနဲ႔ အကြာအေဝး၊ ကိုယ္ပိုင္ အ႐ြယ္အစား ၊ Galaxy ထဲမွာ တည္ရွိေနတဲ့ ေနရာ အစရွိတာေတြမွာ ေတာ္ေတာ္ေလး အဆင္ေျပေျပ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

Galaxy ရဲ႕ အလယ္ဗဟို မွာေတာ့ အေတာ္ေလး ကေမာက္ကမ ျဖစ္ေနတာပါ။ အဲဒီမွာ ေနနဲ႔ အလားသ႑ာန္တူ ၾကယ္ေပါင္း 4 သန္း ေလာက္ ဝန္းရံေနတဲ့ စဂတ္ေတးရီးရပ္ (Sagittarius A*) လို႔ ေခၚတဲ့ အင္မတန္ ႀကီးမားတဲ့ တြင္းနက္ႀကီး တစ္ခုရွိေနပါတယ္။

ဆယ္စုႏွစ္ မ်ားစြာၾကာေအာင္ သိပၸံ ပညာရွင္ေတြ ယုံၾကည္ ထားခဲ့တာက Galaxy တိုင္းရဲ႕ အလယ္က တြင္းနက္တိုင္းဟာ သူရဲ႕ ပတ္ပတ္လည္ အနားမွာရွိေနတဲ့ ၾကယ္ေတြနဲ႔ တျခား တြင္းနက္ ေတြကို ဆြဲငင္အား တစ္မ်ိဳးနဲ႔ ဆြဲငင္ေနၿပီး အဖ်ားခၽြန္ခၽြန္ပုံစံ ျဖစ္ေပၚေနေစတယ္လို႔သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ စဂတ္ေတးရီးရပ္ (Sagittarius A*) ရဲ႕ အနီးပတ္လည္က အရာေတြကို တစ္ကယ္တမ္း ေလ့လာမထားေပမယ့္ အေပၚမွာေျပာခဲ့သလို သီအိုရီ (Theory) အရ မွန္ကန္ေနရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဧၿပီ (April) လ. 2018 မွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ေလ့လာသူတစ္စုရဲ႕. ေလ့လာမႈအရေတာ့ သူတို႔ဟာ ဒီ တြင္းနက္ အစုအေဝးႀကီးကို ဘယ္လို ေဖာ္ျပရမယ္ဆိုတာကို ရွာေတြ႕ခဲ့ၾကၿပီး သူတို႔ ရွာေတြ႕ခဲ့တဲ့ အရာကလည္း အံဩစရာေကာင္းလွပါတယ္။

ဒီႀကီးမားလွတဲ့ တြင္းနက္ႀကီးရဲ႕ ေဘးနားမွာ ရွိေနတဲ့ အရာေတြရဲ႕ အစုအေဝးကို Density Cusp လို႔ေခၚပါတယ္။ အဲဒီအရာတည္ရွိေနတာကို ခိုင္မာတဲ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေတြနဲ႔ ေထာက္ျပခဲ့တဲ့ ေလ့လာသူေတြရဲ႕ အမည္စြဲနဲ႔လည္း ဘာ့ခ္်ေကာ -ဝုဖ္ (Bahcall-Wolf cusp ) လို႔လည္းေခၚပါေသးတယ္။ ႐ူပေဗဒ ပညာရွင္ေတြက ၾကယ္ေတြနဲ႔တြင္းနက္ ေတြ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု အျပန္အလွန္ ဘယ္လို ဆက္သြယ္မႈရွိတယ္ဆိုတာကိုသိၾကပါတယ္။ ႀကီးမားလွတဲ့ တြင္းနက္ေတြကို သိပ္သည္းလြန္းတဲ့ ၾကယ္အစုအေဝးက ျဖစ္ေပၚေစတာျဖစ္ၿပီး ၾကယ္ေတြေသ(ေလာင္ကၽြမ္းတဲ့ သက္တမ္းကုန္ဆုံး)သြားခဲ့ရင္လည္း တြင္းနက္ တစ္ခုျဖစ္သြားတာပဲမို႔လို႔ ၾကာေလၾကာေလ တြင္းနက္ ေတြ တိုးလာဖို႔ပဲရွိေနတာပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ မွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ Galaxy ႀကီး ထဲက တြင္းနက္ႀကီးရဲ႕ အလယ္မွာ ရွိေနတဲ့ ၾကယ္အစုအေဝးအတြက္ ခိုင္မာတဲ့ သက္ေသကို ရွာေတြ႕ခဲ့ၾကပါၿပီ။

ၾကယ္အစုအေဝးေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိသိသာသာ ေဖာ္ျပႏိုင္ေပမယ့္ တြင္းနက္ေတြကေတာ့ ျမင္ႏိုင္ဖို႔ ေတာ္ေတာ္ ခဲယဥ္းပါတယ္။ သူတို႔ဟာ လုံးဝကို အနက္ေရာင္ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ၾကယ္ေတြနဲ႔ ကပ္လ်က္ရွိေနသင့္ေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရွာမေတြ႕ခဲ့ပါဘူး။

အလင္းႏွစ္ (100,000) ေလာက္က်ယ္ဝန္းတဲ့ ဒီ Galaxy တစ္ခုလုံးမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔သိႏိုင္တဲ့ တြင္းနက္ ေပါင္း 5 ဒါဇင္ ေလာက္ပဲရွိပါတယ္။ အလင္းႏွစ္ 6 ႏွစ္ေလာက္သာက်ယ္တဲ့ ဒီ တြင္းနက္ ေတြဟာ 10,000 ကေန 20,000 ရွိေနရမွာျဖစ္ၿပီး ဘယ္သူမွေတာ့ ေတြ႕ရွိျခင္း မရွိဘူးလို႔ Columbia Astrophysics Lab ရဲ႕ တြဲဘက္ ဒါ႐ိုက္တာ Chuck Hailey ကေျပာပါတယ္။ ယုံၾကည္ရေလာက္တဲ့ အေထာက္အထား မ်ားမ်ားစားစား မရွိပါဘူး လို႔ေျပာခဲ့ပါေသးတယ္။

ဒါဟာ ႀကိဳးစားရွာေဖြမႈ အားနည္းခဲ့လို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ အရင္တုန္းကဆိုရင္ ဒီ တြင္းနက္ေတြကို ရွာေဖြဖို႔ black hole binaries (ဘလက္ဟိုး ဘိုင္နရီစ္) ေတြကို ရွာေဖြရပါနယ္။ Black hole binaries ဆိုတာကေတာ့ ျဒပ္ထု ျမင့္မားလြန္းတဲ့ ၾကယ္တစ္လုံးရဲ႕ ဆြဲငင္အားေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ အဲဒီၾကယ္ ကိုယ္တိုင္ ေသဆုံးခဲ့ရင္ျဖစ္ေစ တြင္းနက္ေတြ စတင္ျဖစ္ေပၚတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအစား ဟိုင္ေလ ( Hailey ) နဲ႔ သူအဖြဲ႕ဟာ အားနည္းေပမယ့္ အေျပာင္းအလဲ မရွိတဲ့၊ ပိုၿပီး လက္ခံယုံၾကည္ေလာက္တဲ့ ျဒပ္ထုေသးေသးၾကယ္တစ္လုံးနဲ႔ တြင္းနက္တစ္ခုရဲ႕ ဆက္သြယ္မႈကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ X-Ray ေတြကို ေလ့လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ''ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ျဒပ္ထုနည္းတဲ့ၾကယ္ေတြနဲ႔ တြဲရက္ရွိေနတဲ့ တြင္းနက္ ေတြကို ရွာႏိုင္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ၊ ၿပီးေတာ့ တြင္းနက္ ရဲ႕ ဘယ္လိုေသးငယ္တဲ့အပိုင္းက ဒီၾကယ္ေတြနဲ႔ ေပါင္းစည္းေနႏိုင္တာလည္း ဆိုတာကို သိခဲ့မယ္ဆိုရင္ အဲဒီမွာ (isolated black hole) သီးျခား ဘလက္ဟိုး ေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ားရွိေနမယ္ဆိုတာကို သိပၸံနည္းက်က် ေကာက္ခ်က္ခ်ႏိုင္ၿပီေလ'' လို႔ ဟိုင္ေလ (Hailey) ကေျပာပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္ဖို႔ အတြက္ သူတို႔ဟာ ခ်န္ဒရာ အိတ္က္စ္ေရး (Chandra X-Ray Observatory) စက္ကို ျဖတ္လာသမၽွ Data ေတြကို ရွာေဖြခဲ့ၾကၿပီးေတာ့ အခုဒီ Sagittarius A* ရဲ႕ အလင္းႏွစ္ 3 ႏွစ္ အကြာ အတြင္းက black hole binaries 12 ခုကို ေတြ႕ရွိခဲ့တာပါ။

အဲ့ဒီ တစ္ဒါဇင္ကို တိုင္းတာ အၿပီးမွာေတာ့ အဲဒီ အလြန္ႀကီးမားတဲ့ တြင္းနက္ (super massive black hole) ႀကီးရဲ႕ အနီးတစ္ဝိုက္မွာ black hole binaries (ၾကယ္ေသၿပီးစ တြင္းနက္ ျဖစ္လုလု ကာလ ဘဝ) 300 ကေန 500 ထိရွိႏိုင္ၿပီးေတာ့ isolated black hole (တြင္းနက္ ဘဝ ပီပီျပင္ျပင္ေရာက္) ေတြကေတာ့ အၾကမ္းအားျဖင့္ 10,000 အထိရွိေနႏိုင္တယ္လို႔ ဟိုင္ေလ (Hailey) နဲ႔ အဖြဲ႕က ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။

ဟိုင္ေလ (Hailey) ေျပာပုံအရေတာ့ ဒီကိစၥဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ေျမဆြဲအားဆိုင္ရာ လႈိင္းေတြ (gravitational wave) ေတြေလ်ာ့နည္းလာတာနဲ႔ အမၽွ (ျပန္႔ကားေနေတဲ့ စၾကဝဠာ) တြင္းနက္ ေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ားရွိေနတယ္ဆိုတာ သိျခင္းက သူတို႔အေပၚသက္ေရာက္ေနတဲ့ ေျမဆြဲအားဆိုင္ရာ လႈိင္းေတြကို ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းရတဲ့ေနရာမွာ လြယ္ကူသြားေစမွာပါလို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

"Astrophysicists ( ႐ူပနကၡတၱေဗဒပညာရွင္)ေတြ သိလိုသမၽွ အရာတိုင္းဟာ Galaxy ရဲ႕ အလယ္ဗဟိုမွာပဲ ရွိေနပါတယ္''

- Chuck Hailey

 

Ref : Curiousity ''There may be Tens of Thousands of black holes in the center of Milky Way''

Zuluu (႐ိုးရာေလး)