အြန္လိုင္းျပစ္မႈေတြက ကာကြယ္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္း ေျခာက္သြယ္

ဒီေန႔ေခတ္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြဟာ ကိုယ္နဲ႔ ပတ္သက္တာမွန္သမၽွ ကို ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြေပၚမွာ မၽွေဝခ်င္ၾကပါတယ္။ အင္တာနက္ အသုံးျပဳၿပီး ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြကို ဝင္ေရာက္ၾကတယ္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြကို အသုံးျပဳၿပီး ကိုယ္ေရးကိုယ္တာကိစၥေတြ၊ စီးပြားေရးကိစၥေတြ၊ အားလပ္ရက္အတြက္ အစီအစဥ္ဆြဲတာေတြ အျပင္ ေနာက္ဆုံးရသတင္းမ်ားကို သိႏိုင္ေစဖို႔ လုပ္ေဆာင္ၾကေလ့ရွိပါတယ္။

ဆိုရွယ္မီဒီယာ ပလက္ေဖာင္းေတြက လုံၿခဳံတယ္လို႔ ယုံၾကည္ျပီး ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အခ်က္အလက္ေတြကို မၽွေဝမိတတ္ပါတယ္။ ပုံမွန္အရေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြဟာ ဖရွ္ရွင္း (ဝက္ဘ္ဆိုဒ္ႏွင့္ အီးေမးလ္ လိပ္စာ အတုလုပ္၍ အခ်က္အလက္ ခိုးယူျခင္း) ႏွင့္ ဆိုက္ဘာျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြ အႏၲရာယ္ကေန ကာကြယ္ေပးမႈေတြကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားတတ္ၾကပါတယ္။ ဆိုက္ဘာျပစ္မႈက်ဴးလြန္ျခင္းေတြ အႏၲရာယ္ မွ ေရွာင္ၾကည္ႏိုင္ဖို႔ နည္းလမ္း ေျခာက္သြယ္ကို အသိေပးလိုပါတယ္။

၁။ လ်ိဳ႕ဝွက္နံပါတ္ေတြကို မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲေပးပါ။ တစ္လမွာ အနည္းဆုံး တစ္ႀကိမ္(သို႔)ႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ ေျပာင္းလဲေပးျခင္းက ဆိုက္ဘာျပစ္မႈေတြရဲ႕ ပစ္မွတ္ထားခံရႏိုင္ေခ် ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။

၂။ လုံၿခဳံမႈအျပည့္ရွိတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာက ဆိုက္ဘာျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ကြန္ပ်ဴတာရဲ႕ firewallစနစ္ကို အၿမဲတမ္း ဖြင့္ထားရပါမယ္။ ထို႔အျပင္ ဗိုင္းရပ္စ္သတ္တဲ့ ေဆာ့ဝဲ ႏွင့္ စပိုင္ဝဲလ္ အႏၲရာယ္က ကာကြယ္မယ့္ေဆာ့ဝဲေတြကို ထည့္သြင္းထားရပါမယ္။ အဲဒီလို ထည့္သြင္းျခင္းျဖင့္ သင္ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အခ်က္အလက္ေတြ ကို နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ရယူျခင္းကေန ကာကြယ္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

၃။ ဆိုရွယ္မီဒီယာကို လိမၼာပါးနပ္စြာ အသုံးျပဳတတ္ပါေစ။ သင္ရဲ႕ ဆိုရွယ္ကြန္ရက္ ပ႐ိုဖိုင္ေတြ(ဥပမာ - ေဖ့စ္ဘုတ္၊တြစ္တာ၊ယူက်ဳ) ကို ကိုယ္ပိုင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားပါ။ လုံၿခဳံေရးစနစ္ေတြကို စစ္ေဆးပါ။ အြန္လိုင္းေပၚမွာ ဘယ္လိုသတင္းအခ်က္အလက္မ်ိဳးေတြ တင္မိလဲဆိုတာ သတိထားပါ။ တစ္ႀကိမ္ တင္မိသြားၿပီဆိုရင္ ျပန္ဖ်က္ပစ္ဖို႔ က သိပ္ကို ခက္ခဲလွပါတယ္။

၄။ မိုဘိုင္းပစၥည္းေတြကို လုံၿခဳံေအာင္ ထားပါ။ ဖုန္း၊ တက္ဘလက္၊ လက္ပ္ေတာ့ပ္ တို႔လို မိုဘိုင္းပစၥည္းေတြကို ေလာ့ခ္ျပဳလုပ္ထားသင့္ပါတယ္။ မိုဘိုင္းပစၥည္းေတြမွာ လ်ိဳ႕ဝွက္နံပါတ္ေတြ၊ ပင္နံပါတ္ေတြ၊ အိမ္လိပ္စာေတြ ကို ေရးမွတ္ထားျခင္းမ်ိဳး လုံးဝမလုပ္သင့္ပါဘူး။

၅။ သင္ရဲ႕အခ်က္အလက္ေတြ ကို ကာကြယ္ပါ။ ေငြေၾကးမွတ္တမ္းလိုမ်ိဳး သူမ်ား မသိေစခ်င္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ပို႔ေဆာင္ရာမွာ အန္ခရစ္ပ္ရွင္းနည္းလမ္း(အခ်က္အလက္ေတြကို ကုဒ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲၿပီး သက္ဆိုင္သူသာ ဖတ္ႏိုင္ေသာနည္းလမ္း) ကို အသုံးျပဳျခင္း၊ အေရးႀကီးတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ကို မိတၱဴပြားထားၿပီး မတူညီတဲ့ေနရာေတြမွာ သိမ္းဆည္းထားျခင္းမ်ိဳး ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။

၆။ အမ်ားသုံး ဝိုင္ဖိုင္ေတြကို အသုံးျပဳတဲ့အခါ သတိထားပါ။ လြယ္လြယ္ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး သုံးႏိုင္တဲ့အေလ်ာက္ လုံၿခဳံမႈဆိုတာလည္း အလြန္ေလ်ာ့ရဲပါတယ္။ အဲဒီနက္ဝက္ေတြ ကို အသုံးျပဳၿပီး ေငြေၾကး လႊဲေျပာင္းမႈမ်ိဳးေတြ၊ အေရးႀကီးတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ ပို႔ေဆာင္ျခင္းမ်ိဳးေတြ ကို လုံးဝေရွာင္ၾကည္သင့္ပါတယ္။

 

Ref: https://www.investopedia.com/financial-edge/0712/6-ways-to-protect-yourself-against-cybercrime.aspx

Scarlett (႐ိုးရာေလး)