ၾကြယ္ဝခ်မ္းသာသမ်ွရဲ႕ ၉၉ ရာခိုင္ႏႈန္းကို အနာဂတ္မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြအတြက္လွဴဒါန္းသြားမယ့္ ပရီဆယ္လာခ်န္ (Priscilla Chan) ရဲ႕ အစီအစဥ္

ပရီဆယ္လာခ်န္ (Priscilla Chan) ဟာ ငယ္စဥ္ကတည္းက သူအလုပ္ဟာ ကေလးေတြကို ကူညီေပးတာေတြနဲ႔ပဲ ျပည့္ႏွက္ေနမယ္လို႔ ယုံၾကည္ၿပီးသားပါ။ ဒါေပမဲ့ ဘီလ်ံနဲ႔ခ်ီတဲ့ ပိုက္ဆံေတြသုံးၿပီး ေနာက္မ်ိဳးဆက္တစ္ခုလုံးရဲ ့ကံၾကမၼာအတြက္ ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ သူ တစ္ခါမွေတာ့ မထင္ခဲ့ဖူးပါဘူး။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္က စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး Chan Zuckerberg Initiative (အတိုေကာက္ CZI) လို႔ေခၚတဲ့ ပရီဆယ္လာ့ကုမၸဏီရဲ ့အႏၱိမ ရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ ေနာင္ မ်ိဳးဆက္ရဲ ့ဘဝေတြအတြက္ပါ။ ဒီလို ျဖစ္လာဖို႔ကို CZI ကုမၸဏီတစ္ခုတည္းနဲ႔ႀကိဳးပမ္း႐ုံတင္မကပဲ သိပၸံပညာရွင္ေတြနဲ႔ သုေတသနပညာရွင္ေတြဆီမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံျခင္း၊ အဲဒီပညာရွင္ေတြအတြက္ နည္းပညာကိရိယာေတြ ဖန္တီးေပးျခင္း အစရွိတဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႔လည္း သူတို႔ေရာက္လိုတဲ့ ပန္းတိုင္ကို သြားမယ္ လို႔ “Boss flies”ဆိုတဲ့ တီဗြီအစီအစဥ္တစ္ခုရဲ႕အင္တာဗ်ဳးမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ခ်န္နဲ႔ ခင္ပြန္းျဖစ္သူ မတ္ခ္ဇူကာဘတ္တို႔ဟာ သူတို႔ခ်မ္းသာႂကြယ္ဝမႈအားလံုးရဲ႕ ၉၉ရာခိုင္ႏႈန္းကို ဒီအဖြဲ႕အစည္းထဲကို ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံထားတာပါ။ CZI က Facebook ထဲမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံထားတဲ့အတြက္ လက္ရွိ Facebook ရဲ႕ရွယ္ယာေပါက္ေစ်းနဲ႔တြက္မယ္ဆိုရင္ ၆၁ ဘီလီယံရွိတဲ့ ေငြေၾကးပမာဏကို CZI အတြက္ လႉဒါန္းထားတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

CZI အဖြဲ႕ဟာ က်န္းမာေရးအတြက္တင္မကဘဲ ဆရာ၊ ဆရာမေတြအတြက္ ကေလးေတြကို သင္ၾကားရာမွာ တစ္ဦးခ်င္းလိုအပ္ခ်က္အလိုက္သင္ၾကားေပးႏိုင္ေအာင္ အေထာက္အကူျပဳတဲ့ ေဆာ့ဖ္ဝဲ(Software) ေတြ ဖန္တီးေပးခဲ့သလို ခ်ိဳ႔တဲ့တဲ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြအတြက္ မ်က္စိအခမဲ့စစ္ေဆးေပးတဲ့အဖြဲ႕ကိုလည္း ရန္ပုံေငြ ေထာက္ပံ့ခဲ့ပါေသးတယ္။ ဒါ့အျပင္ CZI ဟာ မႈခင္းေလၽွာ႔ခ်မႈအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ဥပေဒေတြကို ခ်မွတ္ရာမွာ တြန္းအားေပးတာ၊ မလိုအပ္ပဲ ေထာင္ဒဏ္ ႏွစ္ရွည္ခ်ျခင္းကို ဆန္႔က်င္တဲ့အဖြဲ႕ကိုအားေပးတာနဲ႔ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်သူေတြအတြက္ ျပန္လည္ျပဳျပင္ထူေထာင္ေပးတာေတြကိုလည္း လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။

ခ်န္ရဲ႕ေျပာၾကားခ်က္အရ သူတို႔ကုမၸဏီရဲ႕နည္းပညာကို သူတို႔ပဲ တီထြင္ၿပီးေတာ့ တျခားအျမတ္အစြန္းအတြက္ လုပ္ကိုင္တဲ့ကုမၸဏီေတြမွာလည္း ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္သမၼတေဟာင္း အိုဘားမားရဲ႕အႀကံေပးနဲ႔ ကမ္ပိန္းမန္ေနဂ်ာျဖစ္ခဲ့ဖူးသူ ေဒးဗစ္ ပလို႔(ဖ္)( David Plouffe) က CZI ရဲ႕ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႔ (ဥပေဒ) ေထာက္ခံမႈအဖြဲ႕ကို ဦးေဆာင္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း CZI ဟာ ဘယ္ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းကိုမွ ေထာက္ခံတာမဟုတ္ဘဲ ေနာင္လည္း ေထာက္ခံသြားဖို႔အစီအစဥ္မရွိေၾကာင္း ခ်န္ ကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

CZI အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ လင္မယားႏွစ္ေယာက္စလုံးျဖစ္တဲ့ မတ္ဇူကာဘတ္ေရာ ပရီဆယ္လာခ်န္ေရာ တာဝန္ရွိတာျဖစ္ေပမဲ့ မတ္ဟာ ေသာၾကာေန႔ေတြတိုင္းမွာ CZI ႐ုံး ကိုလာေလ့ရွိၿပီး ခ်န္ကေတာ့ ေန႔တိုင္းလာတာျဖစ္ပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ခ်န္ဟာ သူတို႔အဖြဲ႕အစည္းအေၾကာင္းကို လူသိမ်ားလာေစဖို႔အတြက္ လူေတြဆီကအာ႐ုံစိုက္မွုရေအာင္ စျပီးလုပ္ေဆာင္ေနပါၿပီ။

“လူေတြ သတိမထားမိေပမဲ့ သူက လူေတြကို အရမ္းဂ႐ုစိုက္တတ္သူတစ္ေယာက္ပါ” လို႔ ခ်န္အေၾကာင္းကို ခင္ပြန္းျဖစ္သူ မတ္ဇူကာဘတ္က ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။
ဗီယက္နမ္ဒုကၡသည္အေနနဲ႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံကိုေရာက္လာခဲ့ၿပီး ေဘာ္စတြန္ (Boston) ၿမိဳ ့ရဲ႕အျပင္ဘက္က ဝင္ေငြနည္းပါးတဲ့မိသားစုမွာ ႀကီးျပင္းလာရတဲ့ခ်န္ဟာ ဆရာေကာင္းေတြနဲ႔ေတြ႕ခဲ့ၿပီး မိသားစုရဲ ့ပံ့ပိုးေပးမႈေၾကာင့္ ဟားဗတ္ဒ္တကၠသိုလ္ရဲ ့၁၀၀% စေကာလာရွစ္ကို ရရွိခဲ့ပါတယ္။

“ကၽြန္မအတြက္ ဟားဗတ္ဒ္ဟာ အရမ္းခက္ခဲခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာရွိေနတဲ့အခ်ိန္တိုင္းမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ႐ႈံးနိမ့္သူလိုခံစားရပါတယ္။ ဒီေနရာဟာ ကၽြန္မနဲ႔ မထိုက္တန္ဘူးလို ေပါ့။ ကၽြန္မမွာ တစ္ဘဝလုံး အားသာခဲ့တာဆိုလို႔ ေတာ္တာပဲ ရွိခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီေနရာမွာ ေတာ္တယ္လို႔မခံစားရေတာ့ဘူး။ကၽြန္မ ဟားဗတ္ဒ္က ေျပာင္းဖို႔စာ႐ြက္စာတမ္းေတြေတာင္ ျပင္ဆင္ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္မရဲ႕ဘဝကို ေျပာင္းလဲသြားေစတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္နဲ႔ေတြ႕ခဲ့တယ္“

ေက်ာင္းရဲ႕ပ႐ိုဂရမ္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဝင္ေငြနည္းပါးတဲ့ မိသားစုေတြကို ကူညီေပးတဲ့ ပေရာဂ်က္တစ္ခုမွာ ေစတနာ႔ဝန္ထမ္းလုပ္ေနခဲ့တဲ့ ခ်န္ဟာ တစ္ေန႔မွာ သူတာဝန္ယူေနတဲ့ ပေရာဂ်က္က ကေလးမေလးတစ္ေယာက္ မလာတာ ၁ ပတ္ရွိၿပီဆိုတာကို သတိထားမိခဲ့ပါတယ္။ သူလိုက္ရွာတဲ့အခါမွာ အနီးအနားက ကစားကြင္းတစ္ခုမွာ သြားႏွစ္ေခ်ာင္းက်ိဳးေနတဲ့ ကေလးမေလးကို ေတြ႕ခဲ့ပါတယ္။

“ကၽြန္မ အရမ္းစိတ္မေကာင္းျဖစ္သြားတယ္။ ဘာျဖစ္သြားတာလဲ။ ငါဘာေတြမွားသြားလဲ။ ဒီလိုမျဖစ္ေအာင္ ဘာလို႔မကာကြယ္ႏိုင္ခဲ့လဲေပါ့။ ကၽြန္မ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေတြးလိုက္တာက ငါဟာမလုံေလာက္ေသးဘူး။ ငါ့မွာကၽြမ္းက်င္မွုေတြ ပိုလိုအပ္တယ္။ ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ ပါဝါပိုလိုအပ္တယ္လို႔ေပါ့။ဆိုေတာ့ အသက္၂၀ ရွိၿပီး ဟားဗတ္ဒ္ေက်ာင္းေနတဲ့ ကၽြန္မစဥ္းစားလိုက္မိတာက ေဆးေက်ာင္းတက္ဖို႔ေပါ့ရွင္” လို႔ခ်န္က ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။ဟားဗတ္ဒ္က ေက်ာင္းၿပီးတဲ့အခါမွာ ေလးတန္းနဲ႔ ငါးတန္းကေလးေတြအတြက္ သိပၸံပညာကိုတစ္ႏွစ္သင္ေပးအၿပီး ကေလးအထူးကု သမားေတာ္ျဖစ္ဖို႔ ေဆးေက်ာင္းဆက္တက္ခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၆ခုႏွစ္မွာေတာ့ “THE PRIMARY SCHOOL”အမည္ရွိတဲ့ ပုဂၢလိကပိုင္ အျမတ္မရွာတဲ့ေက်ာင္းတစ္ခုကို ခ်န္က ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ အဲဒီေက်ာင္းမွာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေပါင္း ၂၅၀ဦး ပညာသင္ၾကားေနၾကပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းပေရာဂ်က္မွာ သူ႔ရဲ႕ အျပင္းျပဆုံးဆႏၵေတြျဖစ္တဲ့ က်န္းမာေရး နဲ႔ပညာေရး ပူးေပါင္းပါဝင္ထားပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းမွာတက္ေရာက္တဲ့ကေလးငယ္ေတြဟာ ပညာသင္ရတဲ့အခြင့္အေရးအျပင္ကို စိတ္က်န္းမာေရးအတြက္ေရာ ကိုယ္က်န္းမာေရးအတြက္ပါ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ ရၾကပါတယ္။

သူတို႔ရဲ႕ သမီးေလး မတ္စ္ (Max) အတြက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ ကမၻာႀကီး ျဖစ္ေစခ်င္တဲ့ဆႏၵေၾကာင့္ သူေလးေမြးဖြားတဲ့ေနမွာပဲ CZI ကို စတင္ တည္ေထာင္ၿပီလို႔ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့တာပါ။ အဲဒီစာထဲမွာေတာ့ "သမီးေလးကို ခ်စ္တဲ့စိတ္တစ္ခုထဲေၾကာင့္ ကၽြန္မတို႔ဒီအဖြဲ႕အစည္းကို ေထာင္ခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေနာင္လာမယ့္ မ်ိဳးဆက္သစ္ကေလးေတြအားလုံးအတြက္တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ကၽြန္မတို႔ခံယူထားလို႔ပါ" လို႔ ေျပာၾကားထားခဲ့ပါတယ္။

CZI အဖြဲ႕အစည္းဟာ Facebook က လုပ္ေနတာေတြကို ဖာေထးမိေစဖို႔အတြက္ လူျမင္ေကာင္းေအာင္ပဲတည္ေထာင္ထားတာလို႔ အမနာပ ေျပာသူေတြရွိေနေပမဲ့လည္း ခ်န္ကေတာ့ “ကၽြန္မ ဒီလိုပေရာဂ်က္မ်ိဳးလုပ္ခ်င္ခဲ့တာက မတ္ဇူကာဘတ္ကို မေတြ႕ခင္၊ Facebook ကို စမတည္ေထာင္ခင္ကတည္းကပါ။ CZI နဲ႔ လူေတြကို ကူညီႏိုင္တဲ့အခြင့္အေရးက အရမ္းမ်ားတယ္လို ႔ကၽြန္မထင္တယ္။ ပညာေရးအရေရာ က်န္းမာေရးအရေရာေပါ့”။ ခ်န္ဟာ အခုေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ သူလိုခ်င္တဲ့ပန္းတိုင္ကိုေရာက္ဖို႔ ခရီးေဝးေနေသးေပမဲ့လည္း မဆုတ္မနစ္တဲ့ဇြဲနဲ႔ႀကိဳးစားသြားဖို႔ စိတ္ပိုင္းျဖတ္ထားပါတယ္။ အခုလို မြန္ျမတ္တဲ့စိတ္ထားနဲ႔ တစ္ကမၻာလုံးအက်ိဳးအတြက္ ရည္မွန္းၿပီးၾကိဳးစားေနတဲ့ ခ်န္ရဲ႕စိတ္ထားက အတုယူစရာပါ။ ႐ိုးရာေလး ပရိသတ္ေတြကေကာ သူလုပ္ေနတဲ့အစီအစဥ္က ေအာင္ျမင္လာႏိုုင္မယ္လို႔ ထင္မိပါသလား။

Ref: CNN Business “Priscilla Chan’s $61 billion mission to help the next genetation”Elsa (႐ိုးရာေလး)