ကမ္ဘာကနေ အလင်းနှစ် ၄၇၇ နှစ်ခန့်အကွာမှာရှိတဲ့ Taurus Molecular Cloud ထဲမှာ ဖြစ်တည်ဆဲ ကြယ်စနစ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ HH 30 ရဲ့ အံ့ဘွယ်ကောင်းလောက်အောင် အသေးစိတ်ကျကျ မြင်ကွင်းတစ်ခုကို NASA ရဲ့ James Webb အာကာသကြည့်မှန်ပြောင်းမှ ရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
HH 30 ဟာ ဖြစ်တည်စ ကြယ်နုတစ်လုံးကို ဝန်းရံထားတဲ့ Herbig-Haro အမျိုးအစား အာကာသဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ကြယ်နုကနေ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အရှိန်ပြင်း ဓာတ်ငွေ့တွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ ဒြပ်ထုတွေနဲ့ ရိုက်ခတ်မိရာကနေ တောက်ပတဲ့လှိုင်းတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတာပါ။
အဲဒီကြယ်နုဟာ ဓာတ်ငွေ့နဲ့ ဖုန်မှုန့်တွေ ထူထပ် သိပ်သည်းနေတဲ့ ဘေးတစ်စောင်း အဝိုင်းပြားပုံစံ(Edge-on disk) ရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ဖုံးကွယ်နေပြီး Hubble မှတ်တမ်းတွေအရ အဲဒီအဝိုင်းပြားဟာ မိုင်ပေါင်း ဘီလီယံ ၄၀ (ကီလိုမီတာ ၆၄ ဘီလီယံ) ကျော် ကျယ်ဝန်းတယ်လို့ သိရပါတယ်။
James Webb အာကာသကြည့်မှန်ပြောင်းမှ တွေ့ရှိမှုတွေကို Hubble အာကာသကြည့်မှန်ပြောင်း နှင့် Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) တို့မှ ရရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ကြယ်နု ဘေးပတ်လည်မှ တည်ဆောက်ပုံအချို့ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။
မီလီမီတာအရွယ်အစားရှိ ဖုန်မှုန့်တွေဟာ ဗဟိုချက်ဆီ ရွေ့လျားသွားပြီး ပါးလွှာတဲ့အလွှာတစ်ခုအဖြစ် အနည်ထိုင်သွားကြပါတယ်။ ဘက်တီးရီးယားတစ်ကောင်အရွယ်အစား (ဒါမှမဟုတ်) ၁ မီတာရဲ့ ၁ သန်းပုံ ၁ ပုံလောက်သာရှိတဲ့ ပိုသေးငယ်တဲ့ ဖုန်မှုန့်တွေကတော့ ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိပါတယ်။ အဲဒီဖုန်မှုန့်အလွှာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဟာ ဂြိုဟ်တွေဖြစ်တည်လာခြင်းအတွက် အရေးပါတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ရပ် ဖြစ်တယ်လို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဆိုပါတယ်။
ဖုန်မှုန့်တွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု တိုက်မိ ပေါင်းမိပြီး တဖြည်းဖြည်းကြီးမားလာကာ နောက်ဆုံးမှာ ဂြိုဟ်တွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ခြေရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Ref: The James Webb Space Telescope combined forces with Hubble and ALMA to image HH 30, revealing a hidden newborn star
NZ (ရိုးရာလေး)
